Hoe het OCMW van Edingen ontstond
Alles begint met het Sint-Niklaasziekenhuis, oorspronkelijk gelegen in de Augustijnenstraat.
Het werd rond 1266 opgericht als “Hôtel-Dieu van Sint-Antonius” door Marie de Réthel, echtgenote van Walter I, heer van Edingen. Rond 1292 werd een kapel gebouwd en gewijd aan Sint-Niklaas. Zo kreeg het Hôtel-Dieu van Sint-Antonius de naam Sint-Niklaasziekenhuis.
In 1316 werd het gebouw volledig verwoest door een brand. De schepenen van de stad besloten toen twee zusters van Sint-Augustinus toe te staan om in het land te bedelen om de heropbouw te financieren. De leiding van het ziekenhuis was namelijk toevertrouwd aan de augustinessen. Vanaf december 1319 keurde de Bisschop van Cambrai de statuten van de zusters en de toelatingsregels voor de zieken goed.
Op 2 juli 1497 werd het gebouw opnieuw door brand verwoest. Het werd begin 16e eeuw wederopgebouwd en onderging belangrijke aanpassingen vanaf 1634, en dit tot ver in de daaropvolgende eeuw. Enkele delen uit die periode zijn vandaag nog zichtbaar.
Tijdens de Franse Revolutie werden commissarissen gestuurd om de bepalingen van de wet van 15 Fructidor, jaar IV (1 september 1796), die kloosters afschafte, toe te passen. De overste slaagde er echter in aan te tonen dat haar instelling niet onder deze wet viel, waardoor het gebouw van vernietiging gespaard bleef. Nog geen tien jaar later onderging het ziekenhuis ingrijpende veranderingen om de sanitaire omstandigheden te verbeteren.
Al snel werd de ruimte te klein om verdere uitbreiding mogelijk te maken.
In 1875 besloot de Commissie van Hospices daarom een nieuw ziekenhuis te bouwen op een ruime, hoge braakliggende grond nabij de poort van Hoves (de huidige Hovesstraat)…
Het Koninklijk Besluit van 8 oktober 1876 maakte de aankoop van de grond mogelijk, en een tweede Koninklijk Besluit van 26 januari 1877 keurde de plannen en raming voor de bouw goed. De eerste steen werd gelegd op 11 juni van datzelfde jaar, en de augustinessen verhuisden definitief in het daaropvolgende jaar.
Er zijn weinig archieven van deze periode bewaard gebleven, aangezien het ziekenhuis tijdens de Tweede Wereldoorlog het slachtoffer was van een Duits bombardement.
Op 10 maart 1925 keurde het Belgisch Parlement de wet goed waarmee de Commissies van Openbare Onderstand werden opgericht en de liefdadigheidsbureaus en burgerlijke hospices werden samengevoegd. In 1976 werden de Commissies van Openbare Onderstand vervangen door de Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW), met de invoering van de organieke wet op de OCMW van 8 juli 1976.
Rond dezelfde periode werd een deel van het ziekenhuis gesloopt om te worden herbouwd en gemoderniseerd. Van het oorspronkelijke gebouw is vandaag enkel nog vleugel A bewaard, waarin de administratieve en financiële diensten van het OCMW zijn ondergebracht, evenals de politiediensten. In 2014 werd het gebouw gerenoveerd en heringericht, met de toevoeging van een extra vleugel. Het huisvest nu ook het woonzorgcentrum “Home Saint Nicolas”, waarmee het zijn sociale rol in de stad Edingen tot op heden behoudt.
- Mathieu, E. (1877). Histoire de la ville d'Enghien (Mémoire en réponse à la VIe question du concours de la Société des sciences, des arts et des lettres du Hainaut : « Écrire l’histoire d’une ancienne ville du Hainaut » ; IVe série, Tome 1). Société des sciences, des arts et des lettres du Hainaut.
- Archief van het OCMW
- Archief van de Koninklijke Archeologische Kring van Edingen.